Ҳакимона
 
Зиндагӣ оинаро муҳтоҷи хокистар кунад

Худоё чунон кун саранҷоми кор. Ки ту хушнуд бошиву мо растгор
 

Қасида ё чакома як қолиби шеъри форси аст. Қасида ки маъмулан бисёр баланд бештар аз 14 байт аст бештар барои мадҳ, зам, сугвори, базм, васфи табиат ва мавъиза суруда мешавад. Дар ин навъ шеър мисроъи аввал бо мисроъҳои завҷ ҳам қофия аст. Тафовути қасида бо ғазал дар теъдоди байтҳо ва мавзуъи шеър аст. Ками ё зиёди байтҳои қасидаҳо бастаги дорад ба аҳамияти мавзуъ, қудрат ва қуввати табъи шоир ва навъи қофия ва вазнҳои шеъри. Аз ҳамин ру аст ки дар девонҳои шоирони қасидасаро ба қасидаҳои камтар аз бист байт ё бештар аз 170 то 200 байт бар мехурем. 



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Тарҷеъбанд аз қолибҳои шеъри форси аст ки аз ғазалҳои чанд байти ки ҳам вазн ҳастанд ташкил шуда аст ва барои иттисоли ин ғазалҳо ба якдигар аз як байти такрори истифода менамояд. Байти тарҷеъ бо қофияи вижа ва лафз ва маъно якто такрор мегардад. Ин байт банди тарҷеъ ё банди баргардон номида мешавад. Ба ҳар як аз ғазалҳо, хона ё ришта гуфта мешавад. Ҳар хона 5 то 25 байт гоҳ бештар ва гоҳ камтар ташкил шуда аст. Маъруфтарин тарҷеъбанд аз Ҳотифи Исфаҳони ва Саъдӣ аст.



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Маҷмуае чанд ғазал ё қасида бар як вазн ки ҳар кадом қофияи махсус ба худ дорад ва байтҳои мутафовите дар байни ҳар ғазал омили муттасили ғазалҳо бо якдигар аст.

Таркиббанд аз лиҳози сохтори шеъри монанди тарҷеъбанд аст ва танҳо тафовути он ин аст ки байти такрор шуда дар байни қитъаҳои шеъри яксон нестанд.



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Рубои аз калимаи рубоъ ба маънои чаҳортои гирифта шуда аст. Рубои шеъре аст чаҳор мисраъи ки бар вазни Ло ҳавла ва ло қуввата илло биллоҳ суруда мешавад.

Қолиб, як қолиби шеъри аст ки дар забонҳои дигар низ мавриди истифода қарор гирифта аст.

Се мисроъи аввали рубои тақрибан муқаддимае барои манзури шоир ҳастанд ва ҳарфи асли дар мисроъи чаҳорум гуфта мешавад.



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Дубайти ки дар қадим ҳам буда аст аз қолибҳои шеъри форси аст. Дубайти шеъри ёздаҳ ҳиҷои мураккаб аз чаҳор мисраъ, ҳама бар як қофия ҳастанд. Овардани қофия дар мисраъи севвум ихтиёри аст.

Ду байти вазни такомулёфта ва аруз шуда аст ки навъе аз таронаҳои давоздаҳ ҳиҷои қадими форсҳо буда аст. Номдортарин вазни дубайти баҳри ҳазаҷи мусаддаси мақсур (мафоилун мафоилун мафоил) ва машҳуртарин шоир бар вазни ном бурда шуда Боботоҳир аст.



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Мустазод ба маъни зиёд шуда ҳам ҳамин маъниро медиҳад ва иллати номгузори ин навъ шер ҳам қитъаи изофа шуда дар поёни ҳар мисроъ аст.

Мустазод муштақи калимоте чун зоид аст. Ин ном ба қолибе аз қолибҳои шеъри форси гуфта мешавад ва дар ҳақиқат ғазале аст ки калима ё ҷумлаи мавзун ва ҳамоҳанг ба охир тамоми мисраъҳо изофа шуда аст.



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Баҳри тавил навъе шеър ё насри мазун дар адабиёти форси аст. қолиби баҳри тавил бештар барои баёни суханони танз ё ҳазл корбурд дорад. Аммо бархе шеърҳои нав монанди марсияҳо ва мунозираҳо низ бо қолиби баҳри тавил навишта шудаанд.

Баҳри тавил қолиби шеъри аст ки дар он бар хилофи дигар қолибҳои шеъри суннати форси, мисраъҳо мусови ва байт вуҷуд надорад. Дар иваз, баҳри тавил аз як ё чанд қисмат бо номбанди ташкил мешавад




Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Иллати номгузори қитъа ин аст ки шеъре бо қолиби қитъа монанди он аст ки аз миёни як қасида бардошта шуда бошад ва дар воқеъ қитъае аз як қасида аст. Қитъа шеъре аст ки маъмулан мисроъҳои аввалин байти он ҳам қофия нестанд вале мисроъи дуввум тамоми адабиёти он ҳам қофияанд. Тули қитъа ду байт ё бештар аст. Қитъа маҷмуае аз абётеро гуянд ки бар як вазн ва қофия бошад ва аз оғоз то анҷом ҳамаги ба якдигар марбут буда пиромуни як қиссаи ширин, як мавзуи ахлоқи ё таҳният ва таъзият ва мадҳ ва ҳаҷ ва монанди он падид омада бошад. Бар хилофи қасида, байти матлаъ дар қитъа мусарраъ нест.



Идома

Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Так байт шеъри так байте аст ки шоир тамоми мақсуди худро дар ҳамон як байт баён мекунад. Так байт як сабки шеъри куҳани форси аст ки аз як байт (муодили як мисраъ) ташкил медиҳад. Бештар так байтҳо табдил ба зарбулмасал шуда аст. Саъдӣ, Соиби Табрези ва ... аз маъруфтарин сарояндагони так байт будаанд.





Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 

Чаҳорпора аз қолибҳои наве аст ки ҳамзамон бо равнақ гирифтани шеъри нав ба вуҷуд омада аст.

Чаҳорпора маҷмуае аз ду байтиҳое аст ки дар кулл як шеърро месозанд. Дар миёни ашъори классики форси, ин қолиб навтарин қолби буда аст ва баъдан ривоҷ ёфта аст. ин қолиби шеъри аз дубайтиҳое бо маъонии мунсаҷим ташкил шуда аст. Бо ин тафовут ки бар хилофи ду байти маъмулан мисроъҳои аввал бо мисраъҳои дуввум ва чаҳорум ҳам қофия нест ду байтиҳои ташкил диҳанда чаҳорпора аз лиҳози қофия бо ҳам тафовут доранд ва аз лиҳози вазн низ кофист ки мисраъҳо ҳам вазн бошанд.





Мавзӯъ: Қолибҳои шеърӣ، 
.: Weblog Themes By Pichak :.


(Ҳамаи саҳифаҳо:2)      1   2  

  • Тамомии ҳуқуқи ин сомона маҳфуз аст. Копи кардан аз он бо зикри donish.mihanblog.com/ манъ намебошад. | Тарроҳӣ: Ҳакимона

  • Роҳи веблог | Тактоз блог
  • شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات